Als zzp'er bouw je geen werkgeverspensioen op, maar heb je wel mogelijkheden om zelf voor je oude dag te sparen.
De pensioensituatie van zzp'ers
Zonder pijler 2 bouw je als zzp'er alleen AOW op, tenzij je zelf actie onderneemt.
Mogelijkheden om pensioen op te bouwen
Bereken je jaarruimte en benut deze via banksparen of lijfrente. Meer hierover lees je in de hoofdgids over jaarruimte en pensioengat.
De afgeschafte fiscale oudedagsreserve
Vroeger konden zzp'ers een deel van hun winst fiscaal gefaciliteerd reserveren via de fiscale oudedagsreserve (FOR). Deze regeling is inmiddels afgeschaft voor nieuwe opbouw: bestaande reserves mogen nog worden afgebouwd, maar wie nu voor het eerst pensioen wil opbouwen, is aangewezen op de reguliere jaarruimte via banksparen of lijfrente.
Arbeidsongeschiktheid: een vaak vergeten risico
Naast pensioenopbouw is het voor zzp'ers minstens zo belangrijk om na te denken over een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Zonder werkgever heb je namelijk geen automatische aanvullende dekking bij ziekte of arbeidsongeschiktheid, wat op termijn ook je vermogen om voor je pensioen te sparen kan ondermijnen.
Rekenvoorbeeld: jaarruimte bij €45.000 winst
Stel, je hebt als zzp'er een fiscale winst van €45.000 en geen werkgeverspensioen, dus een Factor A van €0. Volgens de jaarruimteformule kom je dan uit op 30% × (€45.000 − €19.172) = €7.748 jaarruimte, zonder aftrek van Factor A.
Heb je in eerdere jaren als zzp'er ook al jaarruimte laten liggen, dan kun je dit bedrag verder verhogen met je reserveringsruimte. Zo bouw je relatief snel een aanvullend pensioenvermogen op.
Pensioen opbouwen via een eigen bv
Werk je via een eigen bv als directeur-grootaandeelhouder (DGA), dan geldt voor jou een andere systematiek dan voor zzp'ers met een eenmanszaak. De gangbare route voor DGA's is pensioenopbouw via de bv zelf, in combinatie met reguliere pijler 3-producten voor het overige vermogen.
Twijfel je of een bv-structuur voor jouw situatie voordeliger is dan zzp'er blijven met een hogere jaarruimte, dan is gespecialiseerd fiscaal advies aan te raden, omdat de afweging sterk afhangt van je winstniveau en toekomstplannen.
Verplichte beroepspensioenfondsen
Niet elke zzp'er start helemaal vanaf nul. Sommige beroepsgroepen, zoals bepaalde zorgverleners of notarissen, zijn verplicht aangesloten bij een beroepspensioenfonds, ook als zelfstandige. Controleer daarom altijd eerst of jouw beroep onder zo'n verplichte regeling valt.
Ben je verplicht aangesloten, dan bouw je via dit fonds al een vorm van pensioen op, wat je Factor A verhoogt en je jaarruimte dus verlaagt ten opzichte van een zzp'er zonder enige pensioenopbouw.
Pensioen combineren met ander vermogen
Veel zzp'ers bouwen naast hun jaarruimte ook vermogen op in box 3, bijvoorbeeld via spaargeld, beleggingen of de aflossing van een eigen woning. Dit vermogen is in tegenstelling tot pijler 3-producten vrij opneembaar, maar levert geen directe belastingaftrek op.
Een gebalanceerde aanpak combineert beide: gebruik je jaarruimte voor het fiscale voordeel en de zekerheid van een pensioenvoorziening, en bouw daarnaast vrij vermogen op voor onverwachte uitgaven of eerdere financiële doelen.
Omgaan met een wisselend ondernemersinkomen
Veel zzp'ers hebben een wisselende winst van jaar tot jaar, wat ook hun jaarruimte laat schommelen. In een goed jaar kun je ruim benutten, terwijl een minder jaar soms nauwelijks ruimte overlaat.
Dankzij reserveringsruimte hoef je een goed jaar niet geïsoleerd te bekijken: onbenutte ruimte uit eerdere, magerdere jaren kun je juist in een sterk jaar alsnog inzetten, zodat je over meerdere jaren bezien toch een consistente pensioenopbouw realiseert.
Jaarlijks opnieuw beoordelen als zzp'er
Omdat je winst als zzp'er van jaar tot jaar kan verschillen, is het verstandig om je pensioenplan jaarlijks opnieuw te beoordelen in plaats van eenmalig vast te stellen. Bekijk bij je jaarlijkse aangifte direct ook hoeveel jaarruimte je dat jaar hebt.
Vergelijk je situatie regelmatig met die van werknemers in loondienst via pijler 1, 2 en 3 uitgelegd, zodat je weet welk deel van je pensioen je als zzp'er zelf moet invullen.
Pensioenopbouw combineren met deeltijd loondienst
Werk je deels als zzp'er en deels in loondienst, dan bouw je via je dienstverband automatisch pijler 2-pensioen op, naast de pijler 3-ruimte die je als zzp'er zelf invult. Je Factor A van je deeltijdbaan wordt dan verrekend in je jaarruimteberekening.
Deze hybride situatie resulteert vaak in een lagere jaarruimte dan bij een volledige zzp'er zonder dienstverband, omdat een deel van je pensioenopbouw al via de werkgever wordt geregeld.